Неліктен ксилит тісжегіден қорғайды?
Ксилит тіс жегісімен күресуде тиімділігі дәлелденген және бүкіл әлемде стоматологтар тіс эмалі ауруларының алдын алу үшін ұсынады.
1970-ші жылдардың өзінде Финляндияда ауқымды зерттеу жүргізіліп, оның аясында тіс жегісінің дамуы мен сахароза, фруктоза және ксилитті тұтыну арасындағы байланыс бағаланды. Бақылау барысында әртүрлі тәттілендіргіштерді қабылдаған топтарда кариозды процестердің динамикасын және жаңа зақымдану ошақтарының пайда болу жиілігін салыстырды. Екі жылдық кезеңнің қорытындысы бойынша ксилит тобында тіс жегісінің үдеуі де, жаңа зақымдалған аймақтардың пайда болуы да тіркелмеді, бұл ксилиттің кариесогендігінің төмендігін және қорғаныш әсерін көрсетеді.
Ксилит тіс жегісінің алдын алуда сенімді клиникалық базаға ие және кейінгі зерттеулердің есептеріне негізделген: бірқатар зерттеулерде алты айдан үш жылға дейінгі бақылау кезеңдерінде тіркелген сырқаттанушылықтың төмендеуі 13,4%-дан 60%-ға дейін ауытқыды.
Ксилит денсаулық үшін мүлдем қауіпсіз табиғи зат болып табылады, ол сондай-ақ адам ағзасында метаболизм процесінде түзіледі және әртүрлі тағамдарда кездеседі: қайың шырынында, таңқурайда, банандарда, саңырауқұлақтарда, қара өрікте…
Ксилит бірнеше әсер ету механизмдерінің арқасында тіс жегісінен қорғайд
1. Бактериялар деңгейін төмендету:
Ксилит Streptococcus mutans сияқты тіс жегісінің дамуына жауапты бактериялардың өсуін және таралуын тиімді түрде басады. Бұл микроорганизмдер тіршілік ету үшін қантты пайдаланады, ал қант өз кезегінде тіс эмалін бұзатын қышқылдардың түзілуіне әкеледі. Қанттан айырмашылығы, ксилит бұл бактериялар үшін қорек көзі болып табылмайды, бұл ауыз қуысындағы олардың санының азаюына ықпал етеді.
2. Тістердің минералдануын жақсарту:
Ксилит тіс эмалінің реминерализация процесіне ықпал етеді. Ол тістерді нығайту үшін қажетті кальций және фосфор сияқты минералдарды қалпына келтіруге көмектеседі.
3. Сілекейді ылғалдандыру:
Ксилит тісті қорғау үшін маңызды болып табылатын сілекейдің бөлінуін ынталандырады. Сілекейде қышқылдарды бейтараптандыруға және тіс эмалін қалпына келтіруге көмектесетін минералдар бар.
4. Қышқылдықты төмендету:
Ксилитті тұтыну ауыз қуысындағы pH деңгейін бейтарап ұстауға ықпал етеді, бұл өз кезегінде тіс жегісінің пайда болу ықтималдығын азайтады. Қышқылдық деңгейі төмен болғанда, бұл тіс жегісінің дамуына жауапты бактериялардың өсуі үшін қолайсыз орта жасайды.
5. Тіс қағының пайда болуына кедергі:
Ксилит тіс қағының қалыптасуын төмендетуге ықпал етеді, бұл өз кезегінде тіс жегісінің пайда болу және қызыл иек ауруларының даму ықтималдығын азайтады.
Демек, оны жүйелі түрде қолдану тіс жегісінің алдын алуда және жалпы ауыз қуысы саулығын сақтауда пайдалы құрал бола алады.
Дереккөз:
Campus, G., Cagetti, M. G., Sale, S., Petruzzi, M., Solinas, G., Strohmenger, L., & Lingström, P. (2012). Six months of high-dose xylitol in high-risk caries subjects-a 2 — year randomised, clinical trial. Clinical Oral Investigations, 17(3), 785–791. https://doi.org/10.1007/s00784–012–0774–5
Milgrom, P., Ly, K. A., Tut, O. K., Mancl, L., Roberts, M. C., Briand, K., & Gancio, M. J. (2009). Xylitol Pediatric Topical Oral Syrup to Prevent Dental Caries. Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine, 163(7), 601. https://doi.org/10.1001/archpediatrics.2009.77
Alanen, P., Isokangas, P., & Gutmann, K. (2000). Xylitol candies in caries prevention: results of a field study in Estonian children. Community Dentistry and Oral Epidemiology, 28(3), 218–224. https://doi.org/10.1034/j.1600–0528.2000.280308.x
Honkala, E., Honkala, S., Shyama, M., & Al-Mutawa, S. A. (2006). Field Trial on Caries Prevention with Xylitol Candies among Disabled School Students. Caries Research, 40(6), 508–513. https://doi.org/10.1159/000095650
